T.C.
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU
ANTALYA SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ

Pratik Bilgiler

İşverenlerimize, Mevzuat Uygulamalarına YönelikBilgi Notu

Antalya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, ilimizde yaşayan yaklaşık 2 milyon vatandaşımıza Sosyal Sigorta ve Sağlık konularında hizmet vermektedir. Ayrıca İlimizin turizm merkezi olması sebebiyle yazın gelen yerli ve yabancı turistlere de sağlık konularında hizmet vermektedir. Antalya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Kurumunun sağlık hizmetini sunma noktasında bölge olması sebebiyle Antalya ilimizin yanı sıra Isparta ve Burdur illerinde yaşayan tüm vatandaşlarımıza sağlık hizmeti sunucuları vasıtasıyla sağlık hizmeti vermektedir. İl Müdürlüğümüz Antalya, Isparta ve Burdur illerinde hizmet veren yaklaşık 1450 adet sağlık hizmet sunucusunun (eczane, hastane, optik kuruluş) faturalarını incelemekte ve fatura tutarlarını ödemektedir. İl Müdürlüğümüz vatandaşlarımıza bu hizmeti sunarken, vatandaş odaklı, adil, kolay ulaşılabilir ve güler yüzlü hizmet anlayışından ödün vermemekte ve vatandaş memnuniyetini ön planda tutmaktadır.

SOSYAL GÜVENLİK İLE İLGİLİ GENEL MEVZUAT BİLGİLERİ

5510 sayılı Kanuna göre sigortalı ne demektir?

Sosyal güvenlik reformu sonrasında sigortalı kavramı, kısa ve/veya uzun vadeli sigortalı kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödenmesi gereken kişiyi ifade etmektedir. Kimlerin sayılacağı hususu ise 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilmiş ve üç ayrı grupta kategorize edilmiştir. Bu bağlamda sigortalı sayıları (4-a), (4-b) ve (4-c) kapsamında sigortalı olanlar şeklinde üçe ayırarak incelemek gerekmektedir.

Hizmet akdine tabi çalışanların sigortalılıkları nasıldır?

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılabilmek için sigortalının işveren veya işveren vekili ya da alt işveren tarafından işe alınıp, hizmet akdine tabi çalıştırılması gerekmektedir.

Yabancı uyruklular hangi hallerde sigortalı sayılırlar?

Mütekabiliyet esasına dayılı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar 01.10.2008 tarihinden itibaren sigortalı sayılmışlardır.

Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin sigortalılıkları nasıldır?

Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerde iş üstlenen Türk işverenlerce çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin sigortalılığı 5510 sayılı Kanunla getirilen düzenlemelerden önce 506 sayılı Kanunun 86 ıncı maddesi hükümleri doğrultusunda malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları yönünden topluluk sigortasına tabi iken. Bu sigortalılar için 4958 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanunun 85 ve 86 ıncı maddelerinde yapılan düzenlemelerle 01.09.2003 tarihinden itibaren, topluluk sigortası dışında ayrıca sigortalıların istekleri halinde 1080 gün prim ödeme şartı aranmaksızın 85 inci maddede öngörülen diğer şartlarla isteğe bağlı sigortaya devam etmelerine imkan sağlanmıştır.

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendi ile 01.10.2008 tarihinden sonra Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanacaktır. Bu sigortalılar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmışlardır.

01.10.2008 tarihinden sonra 5 inci maddesinin (g) bendine tabi sigortalı çalıştırılması halinde yurtdışına sigortalı götürecek işverene ait işyerinin, Türk kanunlarına göre kurulu ve tescilli olması gerekmektedir. Yabancı ülke mevzuatına göre kurulan firmalarca yurtdışında gerçekleştirilen işlerde çalıştırılan Türk vatandaşları hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.

Yurtdışında iş üstlenilen işin, Kurumda tescilli olan devamlı mahiyetteki işyeri dosyasından bildirimi yapılan sigortalılarca gerçekleşecek olması halinde, devamlı işyerinde yapılan işin mahiyetinin yurtdışında üstlenilen işe uygun olması gerekir. İşveren durumu dilekçeyle Kuruma bildirmesi, dilekçe ekine, işin alındığını belgeleyen sözleşme örneği ile ilgili ülkelerdeki Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilciliği yazısı veya Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca düzenlenecek belgenin de eklenmesi gerekmektedir.

Kurum, Çalıştırılmak üzere yurtdışına götürülen Türk işçilerinin her biri için, kurulan sigortalılık ilişkisi hakkında Türkiye İş Kurumu’na yazılı olarak bilgi verir. Talep etmeleri halinde, aynı mahiyetteki bilgi, işverene ve sigortalılara da verilir.

Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı yanında bu Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmama veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak yada tam gün çalışmamak şartları aranmaksızın haklarında genel sağlık sigortası primi hariç isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu sigortalılar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.
 

İsteğe Bağlı sigorta nedir? Şartları nelerdir?

İsteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına tabi olmalarını sağlayan sigortadır.

İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için uluslar arası sosyal güvenlik sözleşmelerinden doğan haklar saklı kalmak kaydıyla, Türkiye’de yasal olarak ikamet edenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarından;

a) 18 yaşını doldurmuş olmak,

b) Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmakla birlikte, ay içinde 30 günden az çalışmak yada tam gün çalışmamak,

c) Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,

d) İsteğe bağlı sigorta giriş bildirgesiyle Kuruma başvuruda bulunmak,

Şartları aranır.

Ancak, ülkemiz ile uluslar arası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinden isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunanlardan Türkiye’de ikamet şartı aranmaz. 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olan sigortalılık hali isteğe bağlı sigortalılık için engel teşkil etmez.

Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarından isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunanlardan ilgili ülkelere Türkiye’den gittiğinin ve halen o ülkede yaşadıklarının belgelendirilmesi amacıyla pasaport suretinin ibrazı istenir. İsteğe bağlı sigortalılığı devam edenlerden ise Kurumca belirlenecek sürelerde söz konusu ülkelerde bulunduklarının belgelendirilmeleri istenir.

Genel Sağlık Sigortası nedir?

Genel Sağlık Sigortası, kişilerin öncelikle sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları halinde ise oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortadır.

Genel Sağlık Sigortası zorunlu bir uygulamamıdır?

5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinde sayılan kişilerin genel sağlık sigortalısı olması zorunludur.

Kimler genel sağlık sigortalısı sayılırlar?

Türkiye’de ikamet eden kişilerden;

a) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olanlar,

b) İsteğe sigortalı olan kişiler,

c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı sayılmayanlardan;

2) Harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen aylık asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlardan her biri,

3) Sığınmacı veya vatansız olarak kabul edilen kişiler,

4) 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,

5) 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler,

6) 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,

7) 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,

8) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişiler,

9) Harp malullüğü aylığı alan kişiler ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alan kişiler,

10) 442 sayılı Köy Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre görevlendirilen kişiler ile aynı Kanunun ek 16 ncı maddesine göre aylık alan kişiler,

11) 5774 sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı verilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,

d) Mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla, oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişiler,

e) 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca işsizlik ödeneği ve ilgili kanunları gereğince kısa çalışma ödeneğinden yararlandırılan kişiler,

f)  5510 sayılı Kanun veya bu Kanundan önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir ve aylık alan kişiler,

g) Yukarıda sayılanlar dışında kalan ve başka bir ülkede genel sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar,

Genel sağlık sigortalısı sayılmaktadır.

 

Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin genel sağlık sigortası karşısındaki durumları nasıldır?

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendi gereği Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası (a) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır.

Mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla, oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişilerin genel sağlık sigortalılıkları ne zaman başlar? Bildirimi nasıl yapılır?

5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının; (d) bendinde sayılan mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan  ve 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında zorunlu sigortalı sayılmayan kişilerden, Türkiye’de bir yıldan fazla süreyle yerleşik olanlar, Türkiye’deki yerleşim süresinin bir yılı geçtiği tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı sayılır ve bu tarihten itibaren kendilerince bir ay içinde verilecek genel sağlık sigortası giriş bildirgesi ile Kuruma bildirilir. 

Kimler Genel Sağlık Sigortalısı sayılmaz?

Yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanlar.

Mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla, oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişilerin genel sağlık sigortalılıkları ne zaman sona erer?

Mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişilerin oturma izinlerinin sona erdiği tarihte veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olduğu tarihten itibaren tabi oldukları genel sağlık sigortalılıkları sona erer.

Ülkemizde Kurumumuza tescilli bulunan Türk ve Yabancı işletmeler hangi teşviklerden? Ne şekilde yararlanmaktadır?

- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde öngörülen beş puanlık prim desteği,

- 4447 sayılı işsizlik Sigortası Kanununun geçici 7 nci ve geçici 9 uncu maddelerinde öngörülen işveren hissesi sigorta prim desteği,

- 4447 sayılı Kanuna eklenen geçici 10 uncu madde ile öngörülen sigorta primi işveren hissesi desteği,

- 2009/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesinin beşinci fıkrasında; Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda öngörülen sigorta primi işveren hissesi desteği,

- 5225 sayılı Kanunda öngörülen sigorta primi işveren hissesi desteğinden, 

Oluşmaktadır.

Teşvik indiriminden yararlanan işverenlerimizin, 5 puanlık prim indirimden yararlanmaya devam edebilmeleri için, Sigortasız eleman çalıştırmamaları ve Kurumumuza sigorta prim borcu bulunmaması gerekmektedir.

Kurumumuz denetim elemanlarınca yapılan denetimlerde sigortasız eleman çalıştırıldığının tespit edilmesi durumunda yararlanmakta oldukları teşviklerden 1 yıl süre ile faydalanamayacaklardır. (5 puanlık prim teşvikinin iptal edilmesi demek 100. TL’nin %17’sinden vazgeçmek demektir.)

Ana Sayfa | Kurumsal | Birimlerimiz | Merkez Müdürlükleri | Online İşlemler | E-SGK | Basın | İletişim

Copyright © 2013 - Antalya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü
Antalya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Üçgen Mah. Sokullu Cad. No: 3
Muratpaşa / Antalya

Tel: 0.242 310 46 46 - Email: antalyasgim@sgk.gov.tr